Ἱστορικὸ

 τοῦ Γρηγορίου Αναστασίου, διευθυντοῦ τοῦ ΙΒΜ

Τὸ θε­με­λί­ω­μα

Τὸ θε­με­λί­ω­μα τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος Βυ­ζαν­τι­νῆς Μου­σι­κο­λο­γί­ας πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε χά­ρη στὴν ἐ­πί­μο­νη θέ­λη­ση τοῦ μα­κα­ρι­στοῦ μη­τρο­πο­λί­του Κο­ζά­νης, κυ­ροῦ Δι­ο­νυ­σί­ου Ψα­ρια­νοῦ, πρώ­του του δι­ευ­θυν­τοῦ, καὶ «στοι­χει­ώ­θη­κε» μὲ τὰ δά­κρυ­α καὶ τοὺς ἱ­δρῶ­τες τοῦ πρώ­του ἐ­πι­στη­μο­νι­κοῦ του συ­νερ­γά­τη, ὁ­μο­τί­μου κα­θη­γη­τῆ καὶ ἐπίτιμου δι­ευ­θυν­τῆ του σή­με­ρα, κ. Γρη­γο­ρί­ου Στά­θη.

Ἡ εἰ­σή­γη­ση τοῦ μα­κα­ρι­στοῦ Κο­ζά­νης γιὰ τὴν σύ­στα­ση Ἱ­δρύ­μα­τος Βυ­ζαν­τι­νῶν Μου­σι­κῶν Σπου­δῶν, ὅ­πως σκε­φτό­ταν νὰ τὸ τι­τλο­φο­ρή­σει, μά­λι­στα μὲ τὴν εὐ­και­ρί­α τῶν ἑ­ορ­τα­σμῶν γιὰ τὰ 150 χρό­νια ἀ­πὸ τὴν ἐ­πα­νά­στα­ση τοῦ 1821, ἔ­γι­νε δε­κτὴ καὶ κυ­ρώ­θη­κε κα­τὰ τὴν 87η συ­νε­δρί­α τῆς Ἱ­ε­ρᾶς Συ­νό­δου, στὶς 24 ἰ­ου­νί­ου τοῦ 1970. Ἀ­πὸ τό­τε κι­ό­λας ἄρ­χι­σε τὸ ὄρ­γω­μα καὶ ἡ σπο­ρὰ σὲ χέρ­σα γῆ, μὲ τὴν κα­τα­λο­γο­γρά­φη­ση τῶν μου­σι­κῶν χει­ρο­γρά­φων τοῦ Ἁ­γί­ου Ὄ­ρους, ποὺ ὑ­πῆρ­ξε ἡ πρώ­τη ἔ­γνοι­α τοῦ τό­τε ἐ­πι­στη­μο­νι­κοῦ συ­νερ­γά­τη τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος Βυ­ζαν­τι­νῆς Μου­σι­κο­λο­γί­ας, κ. Γρη­γο­ρί­ου Στά­θη.

Τὸ ἔρ­γο τῆς κα­τα­λο­γο­γρά­φη­σης, τό­σο κο­πι­ῶ­δες καὶ θε­με­λια­κὸ συ­νά­μα, ἦ­ταν καὶ ἡ ἀ­φορ­μὴ γιὰ τὴν πρώ­τη ἐ­πί­ση­μη δη­μό­σια φα­νέ­ρω­ση τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος μὲ τὴν δι­ά­λε­ξη τοῦ Γρη­γο­ρί­ου Στά­θη, στὶς 8 Ἰ­ου­νί­ου 1972, στὴν Αἴ­θου­σα τῆς Ἀρ­χαι­ο­λο­γι­κῆς Ἑ­ται­ρεί­ας Ἀ­θη­νῶν, μὲ θέ­μα: «Ἡ κα­τα­λο­γο­γρά­φη­σις τῶν χει­ρο­γρά­φων Βυ­ζαν­τι­νῆς Μου­σι­κῆς τοῦ Ἁ­γί­ου Ὄ­ρους καὶ τὰ ἐξ αὐ­τῆς προ­κύ­πτον­τα ἄ­με­σα ὀ­φέ­λη»[1].

Στὸ με­τα­ξὺ ὁ Γρη­γό­ριος Στά­θης εἶ­χε συν­τά­ξει τὸ Βα­σι­λι­κὸ Δι­ά­ταγ­μα «Πε­ρὶ ἐγ­κρί­σε­ως συ­στά­σε­ως Ἱ­δρύ­μα­τος ἐ­πι­στη­μο­νι­κῶν ἐ­ρευ­νῶν, ἰ­δί­ᾳ μου­σι­κο­λο­γι­κῶν σπου­δῶν πε­ρὶ τὴν γέ­νε­σιν, ση­μει­ο­γρα­φί­αν, ἐ­ξέ­λι­ξιν, ἱ­στο­ρί­αν, πα­ρά­δο­σιν τῆς Βυ­ζαν­τι­νῆς Ἐκ­κλη­σι­α­στι­κῆς Μου­σι­κῆς ὑ­πὸ τὴν ἐ­πω­νυ­μί­αν Ἵ­δρυ­μα Ὀρ­θο­δό­ξου Βυ­ζαν­τι­νῆς Μου­σι­κο­λο­γί­ας καὶ κυ­ρώ­σε­ως τοῦ Ὀρ­γα­νι­σμοῦ αὐ­τοῦ». Τὸ Βα­σι­λι­κὸ Δι­ά­ταγ­μα δὲν χρει­ά­στη­κε, ἀλ­λὰ λί­γο ἀρ­γό­τε­ρα με­τα­τρά­πη­κε σὲ Ἱ­δρυ­τι­κὴ Πρά­ξη τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος Βυ­ζαν­τι­νῆς Μου­σι­κο­λο­γί­ας ποὺ δη­μο­σι­εύ­τη­κε στὸ πε­ρι­ο­δι­κὸ Ἐκ­κλη­σί­α καὶ τε­λι­κὰ -γιὰ νὰ ἔ­χει νο­μι­κὴ ἰ­σχύ- ἄλ­λα­ξε γλωσ­σι­κὴ μορ­φὴ καὶ δη­μο­σι­εύ­τη­κε ὡς Κα­νο­νι­σμὸς τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος στὴν Ἐ­φη­με­ρί­δα τῆς Κυ­βερ­νή­σε­ως στὶς 10 Νο­εμ­βρί­ου 1982[2].

Ἡ ἱ­στο­ρί­α

Ἂν θά ’­πρε­πε νὰ μι­λή­σου­με γιὰ τὴν ἱ­στο­ρί­α τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος ὣς τὸ τώ­ρα, θὰ τὴν χω­ρί­ζα­με σὲ τρεῖς πε­ρι­ό­δους· τὴν πρώ­τη, ἀ­πὸ τὴν σύ­στα­σή του, τὸ 1970, ὣς τὴν ἀ­να­γνώ­ρι­σή του ἀ­πὸ τὸ Κρά­τος, τὸ 1983. Τὴν μέ­ση, ἀ­πὸ τὴν συ­νε­δρί­α­ση τοῦ πρώ­του Δι­οι­κη­τι­κοῦ του Συμ­βου­λί­ου μέ­χρι τὸ 1999, καὶ τὴν τε­λευ­ταί­α, τὴν σύγ­χρο­νη, ποὺ ξε­κι­νᾶ μὲ τὴν ἀ­νά­θε­ση τῆς δι­εύ­θυν­σης στὸν μέ­χρι τὴ στιγ­μὴ ἐ­κεί­νη πρῶ­το καὶ μό­νο ἐ­πι­στη­μο­νι­κὸ συ­νερ­γά­τη Γρη­γό­ριο Στά­θη μέ­χρι σή­με­ρα.

Ἡ πρώ­τη πε­ρί­ο­δος

Κα­τὰ τὴν πρώ­τη πε­ρί­ο­δο, ποὺ θὰ τὴν λέ­γα­με τοῦ θε­με­λι­ώ­μα­τος καὶ τῆς πρώ­της ἄ­νοι­ξης, πέ­ρα ἀ­πὸ τὴν σύ­στα­ση τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος συν­τε­λέ­στη­κε ἡ δρο­μο­λό­γη­ση τῶν δρα­στη­ρι­ο­τή­των του στὸ μέλ­λον καὶ ἡ πρώ­τη κα­λὴ αὔ­ξη­σήτου. Κύ­ρια ἐ­πι­τεύγ­μα­τα αὐ­τῆς τῆς πε­ρι­ό­δου εἶ­ναι:

- Ἡ ἔκ­δο­ση τῶν δύ­ο πρώ­των Τό­μων τοῦ μνη­μει­ώ­δους ἔρ­γου τῶν Κα­τα­λό­γων Μου­σι­κῶν Χει­ρο­γρά­φων τοῦ Ἁ­γί­ου Ὄ­ρους καὶ τῶν τρι­ῶν πρώ­των δι­α­τρι­βῶν τοῦ Γρη­γο­ρί­ου Στά­θη, γιὰ τὴν Δε­κα­πεν­τα­σύλ­λα­βο Ὑ­μνο­γρα­φί­α, γιὰ τοὺς Ἀ­να­γραμ­μα­τι­σμοὺς καὶ τὰ Μα­θή­μα­τα τῆς Βυ­ζαν­τι­νῆς Με­λο­ποι­ί­ας καὶ γιὰ τὴν Ἐ­ξή­γη­ση τῆς Πα­λαι­ᾶς Ση­μει­ο­γρα­φί­ας στὴ σει­ρὰ Με­λέ­ται.

- Ἡ πραγ­μα­το­ποί­η­ση τῶν  πρώ­των τεσ­σά­ρων ἀ­πὸ τὶς συ­νο­λι­κὰ ὀ­κτὼ Μου­σι­κο­λο­γι­κὲς Σπου­δές- «Βυ­ζαν­τι­νοὶ καὶ με­τα­βυ­ζαν­τι­νοὶ με­λουρ­γοί» καὶ οἱ ἀν­τί­στοι­χες δι­σκο­γρα­φι­κὲς πα­ρα­γω­γές. Ἀ­ξί­ζει ἐ­δῶ νὰ ἀ­πα­ριθ­μή­σου­με αὐ­τὰ τὰ με­γά­λα καλ­λι­τε­χνι­κὰ καὶ μου­σι­κο­λο­γι­κὰ γε­γο­νό­τα, στὰ ὁ­ποῖ­α συ­νέ­πρα­ξαν σπου­δαῖ­οι Χο­ροὶ Ψαλ­τῶν μὲ χο­ράρ­χες κα­τὰ πε­ρί­πτω­ση, τὸν Θρα­σύ­βου­λο Στα­νί­τσα, τὸν Χρύ­σαν­θο Θε­ο­δο­σό­που­λο, τὸν Θε­ό­δω­ρο Βα­σι­λι­κό, καὶ βέ­βαι­α ἀ­πὸ τὸ 1983, οἱ «Μα­ΐ­στο­ρες τῆς Ψαλ­τι­κῆς Τέ­χνης» μὲ χο­ράρ­χη καὶ δι­δά­σκα­λο τὸν Γρη­γό­ριο Στά­θη:

· Πρώ­τη μου­σι­κο­λο­γι­κὴ σπου­δὴ γιὰ τὸν Πέ­τρο Μπε­ρε­κέ­τη, στὴν Αἴ­θου­σα τοῦ Φι­λο­λο­γι­κοῦ Συλ­λό­γου «Παρ­νασ­σός», στὴν Ἀ­θή­να, στὶς 26 Μα­ΐ­ου 1974.

· Δεύ­τε­ρη, γιὰ τὸν Γρη­γό­ριο Πρω­το­ψάλ­τη, στὸ ἴ­διο μέ­ρος, στὶς 7 Ἰ­ου­νί­ου 1976.

· Τρί­τη, γιὰ τὸν Μπα­λά­ση ἱ­ε­ρέ­α, στὴν αἴ­θου­σα τῆς Ἑ­ται­ρεί­ας Μα­κε­δο­νι­κῶν Σπου­δῶν στὴ Θεσ­σα­λο­νί­κη, στὶς 17 Ἀ­πρι­λί­ου τοῦ 1978 καὶ ἀρ­γό­τε­ρα στὴν Ἀ­θή­να, στὴν Αἴ­θου­σα Τε­λε­τῶν τοῦ Πα­νε­πι­στη­μί­ου, κα­τὰ τὴν 21η Μαρ­τί­ου 1988.

· Τέ­ταρ­τη, γιὰ τὸν Πέ­τρο Πε­λο­πον­νή­σιο, στὶς 15 Ὀ­κτω­βρί­ου 1979 στὸ θέ­α­τρο «Ὀ­λύμ­πια» τῆς Ἐ­θνι­κῆς Λυ­ρι­κῆς Σκη­νῆς.

· Πέμ­πτη, στὸν ἴ­διο χῶ­ρο, στὶς 20 Φε­βρου­α­ρί­ου τοῦ 1984, γιὰ τὸν Θε­ό­δω­ρο Φω­κα­έ­α.

· Ἕ­κτη, γιὰ τὸν Ἰ­ω­άν­νη Κου­κου­ζέ­λη, στὴν Αἴ­θου­σα Τε­λε­τῶν τοῦ Παν/μί­ου Ἀ­θη­νῶν, στὶς 3 Μαρ­τί­ου 1986, μὲ τὴν κα­τα­πλη­κτι­κὴ ἐ­κεί­νη ἐμ­φά­νι­ση τῶν «Μαἵ­στό­ρων τῆς Ψαλ­τι­κῆς Τέ­χνης», ποὺ ὅ­σοι τὴν ἔ­ζη­σαν μᾶς τὴν δι­η­γοῦν­ται ἀ­κό­μα.

· Ἕ­βδο­μη, γιὰ τὸν Γερ­μα­νὸ Νέ­ων Πα­τρῶν, ξα­νὰ στὴν αἴ­θου­σα τε­λε­τῶν τοῦ Πα­νε­πι­στη­μί­ου Ἀ­θη­νῶν, στὶς 25 Μα­ΐ­ου 1989

· Καὶ ὄ­γδο­η, στὸ πλαί­σιο τοῦ Ἑλ­λη­νο­δα­νι­κοῦ Συμ­πο­σί­ου, γιὰ τὸν Παρ­θέ­νιο Με­τε­ω­ρί­τη, στὸν ἴ­διο χῶ­ρο, στὶς 12 Νο­εμ­βρί­ου 1993.

Ἂς ση­μει­ω­θεῖ ὅ­τι οἱ μου­σι­κο­λο­γι­κὲς σπου­δὲς συ­νε­χί­στη­καν καὶ ἀρ­γό­τε­ρα, ἀλ­λά­ζον­τας ἴ­σως μορ­φὴ καὶ με­τεῖ­χαν καὶ ἄλ­λοι φο­ρεῖς (ὅ­πως τὸ Μέ­γα­ρο Μου­σι­κῆς Ἀ­θη­νῶν) στὴν ὀρ­γά­νω­σή τους.

Ἡ δεύ­τε­ρη πε­ρί­ο­δος

Ἡ μέ­ση πε­ρί­ο­δος τῆς ἱ­στο­ρί­ας τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος εἶ­ναι πε­ρί­ο­δος θε­σμι­κῆς κα­το­χύ­ρω­σης, συ­νέ­χι­σης ὅ­σων ἤ­δη εἶ­χαν δρο­μο­λο­γη­θεῖ καὶ μιᾶς σχε­τι­κῆς ἀ­νά­σχε­σης πρὸς τὸ τέ­λος της, με­τὰ τὸ 1993, ὅ­ταν δη­μο­σι­εύ­ε­ται ὁ τρί­τος Τό­μος τῶν Κα­τα­λό­γων τῶν Χει­ρο­γρά­φων Βυ­ζαν­τι­νῆς Μου­σι­κῆς τοῦ Ἁ­γί­ου Ὄ­ρους. Ἡ μι­κρὴ ἀ­νά­σχε­ση αὐ­τὴ τῆς ὁρ­μη­τι­κῆς
δρα­στη­ρι­ό­τη­τος τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος πρέ­πει νὰ συν­δε­θεῖ, πέ­ρα ἀ­πὸ τὶς ὅ­ποι­ες ἐ­ξω­τε­ρι­κὲς δυ­σκο­λί­ες, ἴ­σως, καὶ μὲ τὴν ἐ­πι­φόρ­τι­ση τοῦ ἐ­πι­στη­μο­νι­κοῦ του συ­νερ­γά­τη, Γρη­γο­ρί­ου Στά­θη, καὶ μὲ ἄλ­λα κα­θή­κον­τα, τὰ πα­νε­πι­στη­μια­κά του, καὶ μὲ ἄλ­λες δρα­στη­ρι­ό­τη­τες –καλ­λι­τε­χνι­κές, κυ­ρί­ως, μὲ τοὺς Μα­ΐ­στο­ρες τῆς Ψαλ­τι­κῆς Τέ­χνης. Καὶ τὸ πρᾶγ­μα ἐ­ξη­γεῖ­ται καὶ μὲ τὴν παν­θο­μο­λο­γού­με­νη πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ὅ­τι αὐ­τὸς εἶ­ναι ἀ­πὸ τὴν ἵ­δρυ­ση ὣς σή­με­ρα ἡ «ψυ­χὴ» τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος. Με­τα­φέ­ρω ἐ­δῶ τὴν ἀρ­χὴ τῆς πρώ­της συ­νε­δρί­α­σης τοῦ Δι­οι­κη­τι­κοῦ Συμ­βου­λί­ου, ποὺ οὐ­σι­α­στι­κὰ ἐγ­και­νιά­ζει αὐ­τὴν τὴν μέ­ση ἱ­στο­ρι­κὴ πε­ρί­ο­δο, ἀ­πὸ τὴν πα­ρα­στα­τι­κὴ κα­τα­γρα­φή της στὸ βι­βλί­ο Πρα­κτι­κῶν τοῦ Συμ­βου­λί­ου:

«1. Πρῶ­τος πῆ­ρε τὸν λό­γο ὁ ἀρ­χι­ε­πί­σκο­πος κ. Σε­ρα­φείμ, καὶ μὲ χα­μό­γε­λο εἶ­πε, κά­νον­τας ἐκ­φρα­στι­κὲς κι­νή­σεις μὲ τὰ χέ­ρια του·

-  Ἅ­γι­ε ἀ­δελ­φέ, μου­σι­κο­λο­γι­ώ­τα­τοι καὶ ἐλ­λο­γι­μώ­τα­τοι κύ­ριοι· συ­ναν­τη­θή­κα­με ἐ­δῶ, καὶ μὲ συγ­χω­ρεῖ­τε ποὺ σᾶς κα­θυ­στέ­ρη­σα λί­γο, νὰ ἐ­νη­με­ρω­θοῦ­με καὶ νὰ δοῦ­με τί μπο­ροῦ­με νὰ κά­νου­με γιὰ τὰ μου­σι­κο­λο­γι­κὰ πράγ­μα­τα τοῦ τό­που μας. Τί θὰ κά­νου­με γιὰ τὸ Ἵ­δρυ­μα Βυ­ζαν­τι­νῆς Μου­σι­κου­λου­γί­ας (!), ὅ­πως τὸ λέ­ει ὡ­ραῖ­α ὁ κύ­ριος Στά­θης. Κα­λω­σω­ρί­σα­τε καὶ ἂς βο­η­θή­σει ὁ Θε­ὸς νὰ πᾶ­με μπρο­στά· πρέ­πει! Για­τὶ εἶ­ναι κρῖ­μα νὰ εἶ­ναι πα­ρα­με­λη­μέ­νη αὐ­τὴ ἡ ὑ­πό­θε­ση τῆς μου­σι­κῆς στὴ λα­τρεί­α μας. Ἅ­γι­ε ἀ­δελ­φέ, ὁ­ρί­στε, τί πρέ­πει νὰ κά­νου­με τώ­ρα;

Παίρ­νον­τας ἔ­τσι τὸν λό­γο ὁ μη­τρο­πο­λί­της Κο­ζά­νης κ. Δι­ο­νύ­σιος, εἶ­πε·

- Μα­κα­ρι­ώ­τα­τε, σᾶς εὐ­χα­ρι­στοῦ­με ποὺ εἴ­χα­τε τὴν κα­λω­σύ­νη νὰ μᾶς κα­λέ­σε­τε καὶ νὰ ἀ­φι­ε­ρώ­σε­τε λί­γο χρό­νο γιὰ τὰ θέ­μα­τα τῆς ση­με­ρι­νῆς συ­νε­δρι­ά­σε­ως. Χαί­ρω, πράγ­μα­τι, ποὺ ὕ­στε­ρα ἀ­πὸ τό­σα χρό­νια, κά­που δώ­δε­κα-δε­κα­τρί­α, ἀ­π’ τὴν σύ­στα­ση τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος, συ­νέρ­χε­ται τὸ Δι­οι­κη­τι­κό του Συμ­βού­λιο σὲ πρώ­τη συ­νε­δρί­α­ση. Τὸ Ἵ­δρυ­μα αὐ­τὸ εἶ­ναι ταγ­μέ­νο νὰ ἐ­πι­τε­λέ­σει με­γά­λο ἔρ­γο· καὶ ἤ­δη ἐ­πι­τέ­λε­σε σπου­δαῖ­ο ἔρ­γο, χά­ρις στὸν ἀ­κά­μα­το κ. Γρη­γό­ριο, ποὺ δὲν εἶ­ναι ὑ­περ­βο­λὴ ἂν πῶ πὼς εἶ­ναι ἡ ψυ­χὴ τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος. Ἐ­μεῖς οἱ ἄλ­λοι δὲν προ­σφέ­ρα­με τί­πο­τα σχε­δὸν στὸ Ἵ­δρυ­μα. Σή­με­ρα, λοι­πόν, πα­ρα­κλή­θη­κε ὁ κ. Στά­θης νὰ μᾶς ἐ­νη­με­ρώ­σει γιὰ τὸ Ἵ­δρυ­μα καὶ στὴ συ­νέ­χεια νὰ προ­βοῦ­με στὴ συγ­κρό­τη­ση σὲ σῶ­μα τοῦ Δι­οι­κη­τι­κοῦ Συμ­βου­λί­ου. Πα­ρα­κα­λῶ τὸν κ. Στά­θη νὰ μᾶς δι­α­βά­σει τὴν Εἰ­ση­γη­τι­κὴ Ἔκ­θε­ση.

-       Ναί, εἶ­πε καὶ ὁ κ. Πε­ρι­στέ­ρης, νὰ φω­τι­σθοῦ­με, για­τὶ δὲν ξέ­ρου­με τί­πο­τε».  

Ἡ τρί­τη πε­ρί­ο­δος

Τὁ σπου­δαῖ­ο ἔρ­γο ποὺ συν­τε­λέ­στη­κε μέ­χρι τὸ 1999, ἔ­γι­νε καὶ με­γά­λο ἔρ­γο ἀ­πὸ τό­τε κι ὕ­στε­ρα, κα­τὰ τὴν τρί­τη, τὴν σύγ­χρο­νη πε­ρί­ο­δο τῆς ἱ­στο­ρί­ας τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος. Σ’ αὐ­τὸ συ­νε­τέ­λε­σε τὰ μέ­γι­στα ἡ ἀ­πο­φα­σι­στι­κὴ θέ­λη­ση τοῦ τό­τε ἀρ­χι­ε­πι­σκό­που, μα­κα­ρι­στοῦ Χρι­στο­δού­λου, ποὺ ἔ­κα­νε τὴν ψυ­χὴ τοῦ Ἱ­δρύ­μα­τος καὶ νοῦ του ἰ­θύ­νον­τα, το­πο­θε­τών­τας τὸν κα­θη­γη­τὴ Στά­θη στὴν θέ­ση τοῦ Δι­ευ­θυν­τοῦ. Στὶς δύ­ο θέ­σεις ἐ­πι­στη­μο­νι­κῶν συ­νερ­γα­τῶν δι­ο­ρί­στη­καν ὁ μακαριστὀς Δη­μή­τρης Μπα­λα­γε­ῶρ­γος - μέ­χρι τὴν ἐ­κλο­γή του καὶ ὁρ­κω­μο­σί­α του ὡς Λέ­κτο­ρας στὸ Πα­νε­πι­στή­μιο Ἀ­θη­νῶν, τὸ 2003 - καὶ ἡ τα­πει­νό­της μου.

Τὸ 2021 ὁ Γρηγόριος Στάθης, ἔχοντας διακονήσει τὸ Ἵδρυμα Βυζαντινῆς Μουσικολογίας ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς συστάσεώς του, ἐπὶ πενῆντα καὶ πλέον ἔτη, μὲ ἐπιστολή του πρὸς τὸν Μακαριώτατο Ἀρχιεπίσκοπο Ἀθηνῶν κ. Ἱερώνυμο ὑπέβαλε τὴν παραίτησή του ἀπὸ τὴ θέση τοῦ Διευθυντοῦ. Ταυτοχρόνως, μερίμνησε νἀ προτείνει ὡς νέο Διευθυντὴ τὴν ταπεινότητά μου, μέχρι τότε ἐπιστημονικὸ συνεργάτη, καὶ νἀ αἰτηθεῖ τὸν διορισμὸ νέου ἐπιστημονικοῦ συνεργάτη. Τὸν Ἰούνιο τοῦ 2022, σἐ ἐπίσημη ἐκδήλωση στὴ Μεγάλη Αἴθουσα τῆς Ἱεραχίας, ἡ Ἱερᾶ Σύνοδος
καἰ ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν κ. Ἱερώνυμος ἀπένειμαν στὸν Γρηγόριο Στάθη τὸν τίτλο τοῦ Ἐπιτίμου Διευθυντοῦ τοῦ Ἱδρύματος Βυζαντινῆς Μουσικολογίας.

Ἡ πρόσληψη τοῦ νέου ἐπιστημονικοῦ συνεργάτη δὲν κατέστη δυνατὴ παρὰ τὸ 2025, ὅταν ἐγώ, ἔχοντας ἐκλεγεῖ ἀναπληρωτὴς καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, παραιτήθηκα τῆς ἔμμισθης θέσης μου στὴν Ἱερὰ Σύνοδο. Ἔτσι, ἀπὸ τὸν Ἰούλιο τοῦ 2025, προσελήφθη ὡς ἐπιστημονικὸς συνεργάτης τοῦ Ἱδρύματος ὁ Πολύκαρπος Τύμπας, ὑποψήφιος διδάκτωρ Βυζαντινῆς Μουσικολογίας στὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν καὶ Πρωτοψάλτης.

Σ’ αὐτὴ τὴν τρίτη περίοδο τῆς ζωῆς τοῦ Ἱδρύματος ἦρ­θαν στὸ φῶς του­λά­χι­στον 41 τί­τλοι βι­βλί­ων καὶ δί­σκων ἀ­κτί­νας· 20 δι­α­τρι­βὲς - με­λέ­τες, 7 ὀγ­κω­δέ­στα­τοι κα­τά­λο­γοι μου­σι­κῶν χει­ρο­γρά­φων, 5 ἄλ­μπουμ δί­σκων ἀ­κτί­νας (δι­πλῶν ἢ τρι­πλῶν στὶς πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ρι­πτώ­σεις), 5 ψαλ­τι­κὲς φυλ­λά­δες Ἀ­κο­λου­θι­ῶν ἢ ἄλ­λα λα­τρει­ο­λο­γή­μα­τα, ἕ­νας ὀγ­κώ­δης τό­μος ψαλ­τι­κῶν με­τα­γρα­φῶν στὸ πεν­τά­γραμ­μο, τρεῖς εὐ­με­γέ­θεις Τό­μοι Πρα­κτι­κῶν Συ­νε­δρί­ων. Καὶ γί­ναν ἐννέα ὣς τώ­ρα δι­ε­θνῆ Συ­νέ­δρια μου­σι­κο­λο­γι­κὰ καὶ ψαλ­τι­κὰ καὶ μιὰ ἱ­στο­ρι­κὴ Ἡ­με­ρί­δα γιὰ τὴν ἐκ­φω­νη­τι­κὴ ση­μει­ο­γρα­φί­α καὶ πρά­ξη.

Καὶ θά ’χαν γί­νει κι ἄλ­λα, ἢ ἀ­κό­μα πε­ρισ­σό­τε­ρα πε­ρι­μέ­νουν νὰ γί­νουν, ἂν δὲν λει­τουρ­γοῦ­σε σὰν τρο­χο­πέ­δη ἡ οἰ­κο­νο­μι­κὴ δυ­σπρα­γί­α τῶν τε­λευ­ταί­ων χρό­νων... καὶ εὐ­τυ­χῶς ποὺ ἡ ὁρ­μὴ ἀ­πὸ τὴν κε­κτη­μέ­νη τα­χύ­τη­τα σπρώ­χνει τὰ πράγ­μα­τα ἀ­κό­μα μπρο­στά.

[1] Πρω­το­δη­μο­σι­εύ­τη­κε στὸ πε­ρι­ο­δι­κὸ Ἐκ­κλη­σί­α ΜΘ´ (1972), σσ. 626-629, 694-698 καὶ Ν´ (1973), σσ. 50-53.

[2] Ἐ­φη­με­ρὶς τῆς Κυ­βερ­νή­σε­ως τῆς Ἑλ­λη­νι­κῆς Δη­μο­κρα­τί­ας, τεῦ­χος πρῶ­το, ἀ­ριθ­μὸς φύλ­λου 135, Ἀ­θή­να 10 Νο­εμ­βρί­ου 1982, σσ. 1169 – 1172.